GIẢM ĐAU – TÁI TẠO NĂNG LƯỢNG VÙNG CỔ VAI GÁY BẰNG Y HỌC CỔ TRUYỀN

1.Đặt vấn đề

Ngày nay, cùng với nhịp sống công nghiệp và thói quen làm việc nhiều giờ trước máy tính hay điện thoại, tình trạng đau mỏi vai gáy ngày càng trở nên phổ biến. Nhiều người thường xuyên cảm thấy cứng cổ, đau nhức vùng vai, gáy, nhất là sau khi làm việc, lái xe hay ngủ sai tư thế, tuy không nguy hiểm đến tính mạng nhưng lại ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày, làm giảm năng suất lao động và chất lượng cuộc sống. Nếu kéo dài, bệnh có thể tiến triển thành các vấn đề nghiêm trọng hơn như thoái hóa cột sống cổ hay chèn ép dây thần kinh.

Vì vậy, hiểu rõ nguyên nhân, cách phòng tránh và điều trị đúng cách là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe xương khớp, duy trì cuộc sống năng động và thoải mái hơn.

2. Đau vai gáy là gì

Y học hiện đại

 Là triệu chứng của nhóm các bệnh có liên quan chặt chẽ đến hệ thống cơ xương khớp và mạch máu vùng cổ, vai. Các cơ vùng vai gáy co cứng, gây đau đớn và hạn chế vận động khi quay cổ. Đau vai gáy không chỉ khiến người bệnh cảm thấy mệt mỏi, khó chịu mà cảnh báo nhiều bệnh lý xương khớp nguy hiểm như thoái hóa đốt sống cổ, thoát vị đĩa đệm cổ, gai cột sống… gây chèn ép rễ thần kinh cột sống.

Y học cổ truyền

Theo Y học cổ truyền, đau cổ vai gáy thuộc phạm vi chứng Tý, có thể gặp trong các thể bệnh như là Lạc chẩm, Kiên tý, nếu kèm tê bì gọi là chứng Ma mộc.

3. Nguyên nhân

Y học hiện đại:

Tính chất công việc: ngồi lâu, ít vận động, làm việc với máy tính, điện thoại.
Tư thế sai khi làm việc, ngủ hoặc sinh hoạt (chiếm 80%).
Căng thẳng tâm lý, stress kéo dài.

Nguyên nhân khác: chấn thương vùng cổ vai gáy, hoặc các bệnh lý như viêm khớp dạng thấp, thoái hóa, thoát vị đĩa đệm, ung thư, …

Y học cổ truyền:

Ngoại nhân: Phong, hàn, thấp tà, làm cho kinh mạch tắc trở, khí huyết vận hành không thông.

Bất nội ngoại nhân: Chấn thương làm khí huyết ứ trệ, mạch lạc tắc trở không thông. Lao lực quá độ, bệnh lâu ngày, thận hư suy không nuôi dưỡng được cốt tủy, ăn uống thất điều, ảnh hưởng chức năng tạng Tỳ, sinh nội thấp tắc trở kinh mạch.

Dựa vào những nguyên nhân và cơ chế sinh bệnh trên, Y học cổ truyền gồm các chứng bệnh chủ yếu: Phong hàn thấp phạm kinh lạc, khí trệ huyết ứ, thận âm hư, thận dương hư

4. Tầm quan trọng của y học cổ truyền trong điều trị đau cổ vai gáy

Y học cổ truyền (YHCT) từ lâu đã được ứng dụng rộng rãi trong điều trị các bệnh lý về cơ – xương – khớp, trong đó có đau cổ vai gáy. Ưu điểm của YHCT là an toàn, ít tác dụng phụ, chi phí hợp lý, đạt hiệu quả cao khi phối hợp với y học hiện đại. Nhiều người bệnh sau khi điều trị bằng YHCT đã giảm rõ rệt tình trạng đau, tê mỏi, vận động linh hoạt hơn và sức khỏe được cải thiện toàn diện.

Vì vậy, Y học cổ truyền đóng vai trò quan trọng trong việc điều trị, phục hồi và phòng ngừa tái phát đau cổ vai gáy, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

5. Phương pháp điều trị theo Y học cổ truyền

Y học cổ truyền (YHCT) có nhiều phương pháp giúp giảm đau, giãn cơ, lưu thông khí huyết vùng cổ vai gáy, bao gồm dùng thuốc và không dùng thuốc

Các phương pháp không dùng thuốc:

– Điện châm

Điện châm dùng kim

Điện châm không dùng kim

– Thủy châm

Thủy châm

– Cấy chỉ

– Xoa bóp bấm huyệt

– Cứu ngải

– Chườm thảo dược

Các phương pháp trên có thể sử dụng đơn lẻ hoặc kết hợp với y học hiện đại, tùy tình trạng bệnh và chỉ định của bác sĩ.

6. Hướng dẫn tự tập luyện tại nhà

Các bài tập nhẹ nhàng vùng cổ vai gáy giúp duy trì độ linh hoạt và sức mạnh cơ:

• Bài tập vùng cổ: gập cổ, duỗi cổ, nghiêng cổ, xoay cổ nhẹ nhàng.
• Tăng sức cơ: tập kháng lực cho nhóm cơ cổ và vai.
• Thư giãn cột sống: kết hợp hít thở dưỡng sinh, duỗi cơ nhẹ, bắt chéo tay sau lưng, xem xa xem gần.

7. Lời khuyên

• Không làm việc liên tục quá 2 giờ, nên vận động hoặc thay đổi tư thế mỗi 30–45 phút.
• Giữ tư thế ngồi, đứng và ngủ đúng.
  Tập thể dục thường xuyên, đặc biệt là các bài giãn cơ cổ vai gáy.
• Khám chuyên khoa YHCT định kỳ để được tư vấn và điều trị phù hợp.
• Đau là tặng vật tạo hóa cho mỗi con người nhất là đau vùng cổ gáy, nên khi đau chúng ta chiêm nghiệm lại xem hôm qua hoặc liên tiếp những ngày trước chúng ta có làm việc nhiều hay không? Có xoay cổ gáy nhanh, mạnh và đột ngột hay không? Có căng thẳng stress hay không? Có thấy thời tiết thay đổi hay không? Hay hôm trước tự xoa bóp hay nhờ người khác xoa bóp vùng cổ gáy hay không? Khi chúng ta nhìn nhận nhiều vấn đề không có, đau càng ngày càng tăng ảnh hưởng đến các hoạt động, sinh hoạt, học tập, làm việc, … thì nên đến bác sĩ để khám và tư vấn, chỉ định dùng thuốc hay không dùng thuốc. Ngoài việc tuân thủ theo lời chỉ dẫn của các bác sĩ trong quá trình điều trị bằng phương pháp Y học cổ truyền, người bệnh bị đau vai gáy nên nghỉ ngơi, hạn chế vận động ít ngày, bổ sung một số khoáng chất và vitamin, luyện tập thể dục thể thao với các bài tập phù hợp có chỉ định, vận động, nghỉ ngơi hợp lý, tránh căng thẳng cũng là những cách giúp bệnh sớm hồi phục đau vai gáy.

LƯU Ý: Đau vùng cổ vai gáy là triệu chứng của nhiều bệnh cảnh khác nhau, nhiều nguyên nhân khác nhau có thể đưa đến đau vai gáy. Cần phải có thăm khám của bác sĩ chuyên khoa để xác định đúng bệnh lý, từ đó có hướng điều trị phù hợp, dùng phương pháp YHCT để điều trị có thể dùng đơn lẻ hay kết hợp các phương pháp y học hiện đại lại với nhau trên bệnh nhân đau vùng cổ gáy là chỉ định của bác sĩ, quyết định đến hiệu quả giảm đau, giãn cơ vùng cổ gáy góp phần cải thiện bệnh và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Bài viết được thực hiện trong khuôn khổ chương trình giáo dục sức khỏe người bệnh tại Bệnh viện Đồng Nai -2, nhằm giúp cộng đồng hiểu rõ hơn về lợi ích và ứng dụng của Y học cổ truyền trong chăm sóc, điều trị bệnh lý cơ xương khớp vùng cổ vai gáy.

Nguồn: BS CKI. VŨ THÙY TRANG – Trưởng khoa Khoa Y Học Cổ Truyền – Bệnh viện Đồng Nai -2