VIÊM GAN B: KHI NÀO CẦN ĐIỀU TRỊ – ĐIỀU TRỊ ĐẾN KHI NÀO ?

Việt Nam hiện vẫn là một trong những quốc gia có tỷ lệ nhiễm viêm gan B cao trên thế giới, chiếm hơn 9% dân số.

Trên thực tế, có rất nhiều người bệnh sau khi được chẩn đoán nhiễm siêu vi B thắc mắc: vì sao có người chưa cần uống thuốc, có người lại phải điều trị ngay, và có người phải uống thuốc trong thời gian rất dài? Những băn khoăn thường gặp nhất gồm có:

• “Tôi bị nhiễm siêu vi B lâu rồi, sao bác sĩ chưa cho điều trị?”
• “Bệnh viêm gan B có chữa khỏi dứt điểm được không?”
• “Tôi phải uống thuốc trong bao lâu, có ngưng được không?”

Nhằm giúp quý khách hàng hiểu đúng, hiểu rõ và giải tỏa các lo lắng trên, TS.BS. Lê Mạnh Hùng (Chuyên gia về các bệnh Viêm gan – Ký sinh trùng và Bệnh nhiệt đới; Nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới; Nguyên Phó Trưởng Bộ môn Nhiễm – Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch) xin chia sẻ các thông tin chuyên khoa sau đây:

1. Bệnh viêm gan B là gì và biểu hiện như thế nào ?

Viêm gan B là bệnh truyền nhiễm do siêu vi viêm gan B (HBV) gây ra. Siêu vi B tấn công tế bào gan gây viêm, hoại tử, có thể tiến triển thành xơ gan và ung thư gan.

Khi siêu vi B xâm nhập vào cơ thể, bệnh diễn tiến theo 2 thể:

     – Viêm gan B cấp: Siêu vi B mới xâm nhập cơ thể và gây bệnh trong vòng 6 tháng.

     – Viêm gan B mạn: Thời gian nhiễm kéo dài trên 6 tháng. Lúc này virus đã “định cư” lâu dài trong cơ thể, và đây chính là thể bệnh cần được theo dõi sát sao để cân nhắc chỉ định dùng thuốc dài hạn.

Về biểu hiện bệnh:

     – Khoảng 70 – 80% các trường hợp viêm gan B cấp không có biểu hiện bất thường rõ rệt. Một số triệu chứng có thể gặp gồm: vàng da, vàng mắt, mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, đau tức vùng hạ sườn phải do gan bị sưng viêm.

     – Viêm gan B mạn tính hầu như tiến triển âm thầm, kín đáo và rất khó nhận biết cho đến khi xuất hiện đợt bùng phát hoặc bệnh đã tiến triển sang xơ gan, ung thư gan.

2. Làm sao để nhận biết sớm viêm gan B khi đa số trường hợp không có triệu chứng ?

Nếu người bệnh không có triệu chứng vàng da, chỉ nhìn vẻ bề ngoài hoặc kể cả khi bác sĩ thăm khám lâm sàng thông thường cũng không thể xác định được.

Cách duy nhất để phát hiện sớm và chính xác bệnh là thực hiện các xét nghiệm máu tầm soát siêu vi B và đánh giá chức năng gan.

3. Có phải cứ chẩn đoán mắc viêm gan B là sẽ được dùng thuốc kháng virus ngay ?

Không phải mọi trường hợp đều cần dùng thuốc ngay:

     – Đối với viêm gan B cấp: Hơn 95% người trưởng thành có thể tự hồi phục nhờ hệ miễn dịch mà không cần dùng thuốc diệt siêu vi B. Trong giai đoạn này, chủ yếu là điều trị hỗ trợ giúp gan phục hồi và giảm viêm. Thuốc kháng virus chỉ được chỉ định khi bệnh diễn tiến quá nặng gây suy gan cấp hoặc viêm gan tối cấp nhằm bảo toàn tính mạng người bệnh.

     – Đối với viêm gan B mạn: Không phải ai cũng cần uống thuốc ngay lập tức. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO 2024) và Hướng dẫn của Bộ Y tế Việt Nam, tiêu chuẩn khởi đầu điều trị thuốc kháng virus hiện nay đã được mở rộng và đơn giản hóa nhằm giúp nhiều bệnh nhân được bảo vệ sớm hơn, ngăn ngừa biến chứng xơ gan và ung thư gan.

Cụ thể, người nhiễm siêu vi B mạn từ 12 tuổi trở lên chỉ cần thuộc một trong bốn trường hợp sau là đã có chỉ định điều trị ngay:

     1. Đã có xơ gan hoặc tổn thương gan từ mức độ xơ hóa F2 trở lên.

     2. Tải lượng virus và men gan cùng tăng: Có số lượng HBV DNA kết hợp với men gan ALT tăng trên giới hạn bình thường (Nam > 30 U/L; Nữ > 19 U/L).

     3. Có yếu tố nguy cơ cao dẫn đến xơ gan, ung thư gan hoặc bùng phát bệnh: Gia đình có người bị xơ gan/ung thư gan; đồng nhiễm HIV hoặc viêm gan C; có kèm bệnh gan nhiễm mỡ, đái tháo đường; hoặc đang sử dụng các thuốc ức chế miễn dịch (hóa trị liệu, chống thải ghép,…).

     4. Men gan ALT tăng cao liên tục tại các cơ sở y tế không thực hiện được xét nghiệm định lượng HBV DNA.

4. Khi có chỉ định, người bệnh sẽ được dùng những loại thuốc nào?

Theo Hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế, các thuốc kháng virus đường uống như Tenofovir (TDF / TAF) hoặc Entecavir là lựa chọn ưu tiên hàng đầu.

Các nhóm thuốc này có hiệu quả ức chế virus cao, nguy cơ kháng thuốc thấp, ít tác dụng phụ, cách dùng đơn giản (uống 1 viên mỗi ngày) và chi phí hợp lý.

5. Người bệnh phải điều trị trong bao lâu? Liệu có thể ngưng thuốc được không?

Hiện nay, các thuốc kháng virus như Tenofovir hay Entecavir có tác dụng ức chế lâu dài sự nhân lên của virus, từ đó ngăn chặn bệnh tiến triển sang xơ gan và ung thư gan, chứ chưa thể loại trừ triệt để virus ra khỏi cơ thể.

Do đó, việc điều trị thuốc là lâu dài, thậm chí suốt đời, đặc biệt là đối với những người bệnh đã có tình trạng xơ gan.

6. Nếu cảm thấy khỏe mạnh, men gan đã bình thường, tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện thì có được dừng thuốc không ?

Việc ngưng thuốc chỉ được xem xét trong những tình huống rất hiếm gặp — tiêu biểu như khi người bệnh đã mất hoàn toàn kháng nguyên bề mặt HBsAg (chuyển đảo huyết thanh).

Quyết định ngưng thuốc bắt buộc phải do bác sĩ chuyên khoa chỉ định dựa trên các tiêu chí nghiêm ngặt, kèm theo chế độ theo dõi sát sao sau đó để kịp thời xử trí nếu virus bùng phát trở lại.

7. Nhiều người thấy sức khỏe ổn định nên tự ý bỏ thuốc hoặc chuyển sang dùng thuốc nam, hậu quả sẽ ra sao ?

Điều này cực kỳ nguy hiểm!

Khi ngưng thuốc đột ngột, lớp hàng rào ức chế virus bị dỡ bỏ, virus HBV có thể nhân lên và bùng phát trở lại một cách dữ dội. Hậu quả là gây ra đợt viêm gan bùng phát, dẫn đến suy gan cấp, đẩy người bệnh vào tình trạng nguy kịch tính mạng hoặc khiến tiến trình xơ hóa gan tăng tốc rất nhanh.

8. Lời khuyên từ chuyên gia dành cho người bệnh và cộng đồng

     – Chủ động tầm soát: Hãy chủ động xét nghiệm máu kiểm tra siêu vi B (nếu chưa từng làm), kể cả trường hợp đã từng tiêm ngừa vắc-xin trước đây.

     – Khám chuyên khoa: Khi phát hiện nhiễm viêm gan B, cần đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được đánh giá giai đoạn bệnh và có phác đồ theo dõi, can thiệp phù hợp.

     – Tuân thủ điều trị tuyệt đối: Nếu đã được chỉ định dùng thuốc kháng virus, phải uống thuốc đều đặn mỗi ngày; tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc, không tự đổi liều hoặc tự mua thuốc theo toa cũ mà không tái khám.

     – Tái khám định kỳ: Dù đang uống thuốc hay chỉ thuộc diện theo dõi định kỳ, người bệnh cần đi khám mỗi 3 – 6 tháng/lần theo lịch hẹn để đánh giá hiệu quả thuốc, kiểm tra chức năng gan và tầm soát sớm các biến chứng xơ gan, u gan.

     – Bảo vệ lá gan khoa học: Hạn chế tối đa rượu, bia, chất có cồn. Tuyệt đối không tự ý sử dụng các loại thuốc lá, thuốc nam, thuốc bắc không rõ nguồn gốc hoặc thực phẩm chức năng truyền miệng, vì những sản phẩm này có thể làm gan bị ngộ độc và tổn thương nặng nề hơn.

————

Bệnh viện Đồng Nai -2

Địa chỉ: Số 2 Đồng Khởi, P. Tam Hiệp, Thành phố Đồng Nai

Hotline CSKH: 1900 5199

Zalo Official: Zalobenhviendongnai-2.me

Youtube Channel: Youtube.com/@benhviendongnai-2

Tiktok Channel: Tiktok.com/@benhviendongnai-2

Google Map: maps.benhviendongnai-2