Đau khớp gối: Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị

Đau khớp gối là một trong những triệu chứng phổ biến của bệnh lý khớp gối, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Tình trạng này có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi, do nhiều nguyên nhân khác nhau như chấn thương, thoái hóa khớp hay các bệnh viêm khớp mạn tính. Việc phát hiện sớm triệu chứng và thăm khám y khoa kịp thời giúp xác định chính xác nguyên nhân, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, hạn chế biến chứng.

Tìm hiểu đau khớp gối là gì, nguyên nhân và cách điều trị cụ thể

Đau khớp gối là gì?

Đau khớp gối là tình trạng tổn thương tại khớp gối hoặc các cấu trúc xung quanh như gân, sụn, dây chằng, mô mềm và túi hoạt dịch. Đây là vấn đề thường gặp ở nhiều lứa tuổi, có thể khởi phát do chấn thương (đứt dây chằng, rách sụn) hoặc liên quan đến các bệnh lý mạn tính như viêm khớp, gout, nhiễm trùng.

Nhiều trường hợp đau khớp gối mức độ nhẹ có thể cải thiện bằng nghỉ ngơi, chăm sóc tại nhà, vật lý trị liệu hoặc sử dụng nẹp hỗ trợ. Tuy nhiên, với những tổn thương nặng hoặc bệnh lý tiến triển, người bệnh có thể cần đến các biện pháp can thiệp chuyên sâu, bao gồm phẫu thuật.

Nguyên nhân gây đau khớp gối thường gặp

Mức độ và vị trí đau khớp gối phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh, một số nguyên nhân phổ biến gồm:

Thoái hóa khớp gối

Thoái hóa khớp gối là dạng viêm khớp phổ biến nhất, xảy ra khi lớp sụn bao phủ bề mặt khớp bị mòn dần theo thời gian, dẫn đến đau, cứng khớp và sưng khi vận động. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh thường khởi phát từ cuối độ tuổi 40 đến 50, nhưng cũng có thể gặp ở người trẻ, đặc biệt là vận động viên hoặc người từng chấn thương khớp.

Viêm khớp dạng thấp

Viêm khớp dạng thấp xảy ra do rối loạn hệ thống miễn dịch, kháng thể bắt đầu nhầm lẫn các tế bào của cơ thể với virus và tấn công các tế bào mô lành, gây ra những cơn đau dai dẳng tại khớp gối, thậm chí ảnh hưởng trực tiếp đến các bộ phận khác của cơ thể như mắt, tim, hệ tuần hoàn và phổi.

Viêm khớp dạng thấp gây đau ở khớp gối

Đau đầu gối do bệnh gout

Gout là một dạng của viêm khớp, xảy ra khi có nhiều acid uric trong máu, tạo thành tinh thể sắc nhọn tại các khớp xương, gây sưng đỏ, đau giữ dội tại các khớp trên cơ thể như: ngón tay, khuỷu tay, bàn tay, cổ tay, ngón chân, mắt cá chân và hoàn toàn có thể gây đau ở khớp gối.

Dị tật bẩm sinh 

Một số dị tật bẩm sinh có thể ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng khớp gối, làm khởi phát tình trạng đau, viêm hoặc mất vững, cụ thể:

• Sụn chêm hình đĩa: Sụn chêm có hình thái bất thường, gây giảm ổn định khớp và đau gối ngay từ khi còn nhỏ, đồng thời làm tăng nguy cơ chấn thương.
• Trật khớp gối bẩm sinh: Hình thành do bất thường trong quá trình phát triển bào thai, có thể kèm theo biến dạng ở khớp háng hoặc chi dưới.
• Biến dạng xương (chân chữ X): Nếu kéo dài không tự điều chỉnh, biến dạng này tạo áp lực quá mức lên khớp gối, dẫn tới vi chấn thương, đau, viêm và nguy cơ thoái hóa sớm.
• Cứng đa khớp bẩm sinh: Bệnh lý hiếm gặp đặc trưng bởi nhiều khớp bị cứng và biến dạng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến vận động, có thể phát hiện từ giai đoạn thai kỳ qua siêu âm.

Một số dị tật bẩm sinh có thể ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng khớp gối

Sai tư thế 

Tư thế không đúng có thể làm tăng áp lực bất thường lên khớp gối, dẫn đến tổn thương dây chằng, sụn, gân hoặc gây căng cơ.

• Ngồi sai tư thế: Thói quen ngồi xổm, ngồi bó gối, bắt chéo chân hoặc duy trì một tư thế quá lâu đều có thể làm khớp gối chịu tải trọng lớn và giảm lưu thông máu.
• Vận động sai kỹ thuật: Thực hiện không đúng động tác trong thể thao như squat, chạy, sút bóng, hoặc khi leo cầu thang có thể gây áp lực quá mức lên đầu gối.

Ngoài ra, các động tác gắng sức lặp đi lặp lại trong công việc hoặc luyện tập dễ gây thoái hóa sớm, tổn thương mô mềm quanh khớp và đau nhức kéo dài.

Đau khớp gối do chấn thương

Chấn thương là một trong những nguyên nhân thường gặp gây đau khớp gối. Các tác động trực tiếp hoặc gián tiếp có thể làm tổn thương nhiều cấu trúc quanh khớp như dây chằng, gân, sụn, xương và bao hoạt dịch.

• Đứt dây chằng chéo khớp gối: Xảy ra khi lực xoắn hoặc đổi hướng đột ngột, thường gặp ở vận động viên bóng đá, bóng rổ.
• Gãy xương: Xương bánh chè và các xương quanh gối có thể gãy do ngã, tai nạn hoặc ở người loãng xương, chỉ cần va chạm nhẹ cũng gây gãy.
• Rách sụn chêm: Sụn chêm đóng vai trò giảm chấn giữa xương đùi và xương chày, dễ bị rách khi xoay gối đột ngột trong tư thế chịu lực.
• Viêm bao hoạt dịch: Chấn thương có thể làm viêm các túi dịch quanh khớp, gây sưng đau và hạn chế vận động.
• Viêm gân bánh chè: Thường gặp ở người chơi thể thao cường độ cao như chạy, nhảy, đạp xe; đặc trưng bởi đau và viêm tại gân nối xương bánh chè với xương chày.
• Trật khớp xương bánh chè: Khi xương bánh chè lệch khỏi vị trí giải phẫu, thường trượt ra phía ngoài, có thể gây đau dữ dội và mất vững khớp.

Đau khớp gối do chấn thương khi tham gia thể thao

Các nguyên nhân khác

Ngoài chấn thương và bệnh lý xương khớp, một số nguyên nhân khác gây đau khớp gối có thể kể đến như:

• Lối sống không lành mạnh: Thức khuya, sử dụng rượu, bia, thuốc lá,… lâu dài có thể làm suy yếu hệ cơ xương khớp, tạo điều kiện cho bệnh phát triển.
• Thừa cân, béo phì: Trọng lượng dư thừa gây áp lực lớn lên khớp gối ngay cả trong hoạt động đơn giản như đi bộ, leo cầu thang, đồng thời thúc đẩy thoái hóa khớp.
• Cơ yếu và kém linh hoạt: Cơ quanh khớp gối không đủ sức nâng đỡ sẽ làm tăng nguy cơ chấn thương.
• Tiền sử chấn thương: Các tổn thương trước đây ở khớp gối có thể để lại di chứng, khiến khớp dễ đau nhức và mất ổn định.

Khi xuất hiện tình trạng đau khớp gối, người bệnh không nên chủ quan. Việc thăm khám và chẩn đoán nguyên nhân chính xác là cơ sở quan trọng để xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp. Tùy theo mức độ và tình trạng tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định nhiều phương pháp khác nhau như: sử dụng thuốc, tiêm nội khớp, can thiệp phẫu thuật hoặc kết hợp với các biện pháp vật lý trị liệu.  

Chẩn đoán đau khớp gối được thực hiện như thế nào?

Theo các chuyên gia y tế, trong nhiều trường hợp đau khớp gối có thể được nhận biết thông qua thăm khám lâm sàng. Tuy nhiên, để xác định chính xác nguyên nhân và mức độ tổn thương, bác sĩ thường kết hợp thêm các phương pháp chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm chuyên sâu nhằm xây dựng phác đồ điều trị phù hợp nhất.

1. Khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ tiến hành đánh giá tổng quát tình trạng đau khớp gối thông qua các bước:

• Xác định chính xác vị trí xuất hiện cơn đau
• Khai thác đặc điểm cơn đau: thời điểm đau nhiều nhất trong ngày, thời gian khởi phát và mức độ kéo dài
• Quan sát các dấu hiệu bất thường tại khớp gối như sưng, nóng, đỏ, đau hoặc bầm tím và thời điểm các triệu chứng này xuất hiện
• Kiểm tra khả năng vận động của cẳng chân theo nhiều hướng khác nhau
• Thực hiện các nghiệm pháp chuyên biệt (như nghiệm pháp ngăn kéo trước – sau) để đánh giá tình trạng dây chằng và cấu trúc bên trong khớp gối

2. Chẩn đoán hình ảnh

Các kỹ thuật hình ảnh giúp làm rõ nguyên nhân gây đau khớp gối, bao gồm:

• X-quang: Phát hiện các tổn thương xương, gãy xương hoặc dấu hiệu thoái hóa khớp
• CT scan: Cung cấp hình ảnh chi tiết về cấu trúc xương và khớp, hỗ trợ chẩn đoán gãy xương phức tạp hoặc bệnh gout ngay cả khi chưa có biểu hiện viêm
• MRI: Hiển thị rõ các tổn thương mô mềm như dây chằng, sụn, gân và cơ quanh khớp gối
• Siêu âm: Đánh giá các cấu trúc mô mềm và tình trạng viêm, tràn dịch xung quanh khớp gối

3. Xét nghiệm

Trong trường hợp nghi ngờ đau khớp gối liên quan đến viêm hoặc nhiễm trùng, bác sĩ có thể chỉ định:

• Xét nghiệm máu
• Chọc hút và phân tích dịch khớp gối

Những phương pháp này giúp xác định chính xác nguyên nhân bệnh lý, từ đó hỗ trợ lựa chọn hướng điều trị hiệu quả và an toàn cho người bệnh.

Phương pháp điều trị và phục hồi đau khớp gối

Muốn cải thiện hiệu quả tình trạng đau khớp gối, điều quan trọng nhất là xác định chính xác nguyên nhân gây đau. Tùy theo mức độ tổn thương, người bệnh có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà hoặc cần can thiệp y tế chuyên sâu hơn.

Phương pháp điều trị bệnh và cách khắc phục

Cách giảm đau khớp gối nhẹ tại nhà:

Trong những trường hợp đau khớp gối nhẹ, các biện pháp sau có thể giúp làm dịu triệu chứng:

• Sử dụng các sản phẩm hỗ trợ giảm đau theo hướng dẫn của chuyên gia y tế
• Tạm thời hạn chế vận động mạnh để giảm áp lực lên khớp gối và tạo điều kiện cho mô tổn thương hồi phục
• Chườm lạnh hoặc chườm ấm vùng đầu gối giúp giảm cảm giác đau và khó chịu; lưu ý không chườm trực tiếp lên da và mỗi lần không quá 10 phút
• Băng ép khớp gối nhằm hỗ trợ ổn định khớp và hạn chế sưng nề
• Nâng cao chân khi nghỉ ngơi để cải thiện lưu thông máu và giảm phù

Các phương pháp điều trị đau khớp gối theo chỉ định y tế:

Trường hợp cơn đau nhức khớp gối kéo dài hoặc có xu hướng nặng hơn, bác sĩ có thể cân nhắc các hướng điều trị sau:

1. Điều trị bằng thuốc theo hướng dẫn chuyên môn

Tùy thuộc vào nguyên nhân gây đau khớp gối, bác sĩ sẽ chỉ định các nhóm thuốc phù hợp nhằm giảm viêm, giảm đau hoặc xử lý bệnh lý nền như nhiễm trùng, rối loạn chuyển hóa hay bệnh khớp mạn tính. Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc khi chưa có tư vấn y tế.

2. Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng

Vật lý trị liệu giúp cải thiện đáng kể tình trạng đau nhức khớp gối. Đồng thời, giúp hỗ trợ cải thiện tình trạng bệnh như:

• Tăng cường sức mạnh và độ bền của các cơ nâng đỡ quanh đầu gối
• Điều chỉnh các chuyển động sai tư thế gây áp lực lên khớp
• Cải thiện độ linh hoạt, khả năng giữ thăng bằng và chức năng vận động
• Sử dụng các dụng cụ hỗ trợ hoặc nẹp bảo vệ khớp gối khi cần thiết

3. Tiêm thuốc

Trong một số trường hợp nghiệm trọng, bác sĩ có thể chỉ định tiêm các hoạt chất sinh học hoặc dung dịch hỗ trợ trực tiếp vào khớp nhằm:

• Giảm viêm và cảm giác đau
• Hỗ trợ bôi trơn khớp, giúp vận động dễ dàng hơn
• Thúc đẩy quá trình phục hồi và tái tạo mô tổn thương

4. Can thiệp phẫu thuật

Phẫu thuật thường chỉ được xem xét khi đau khớp gối ở mức độ nặng, không đáp ứng với các phương pháp điều trị bảo tồn. Bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật nếu người bệnh gặp phải các tình trạng như:

• Tổn thương cấu trúc khớp gối nghiêm trọng (sụn, dây chằng hoặc xương)
• Đau khớp gối kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng đi lại và sinh hoạt
• Biến dạng khớp hoặc hạn chế vận động rõ rệt
• Nguy cơ tiến triển thành mất chức năng khớp

Mục tiêu của phẫu thuật là sửa chữa hoặc thay thế phần khớp bị tổn thương, từ đó giúp giảm đau ở khớp gối, cải thiện khả năng vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống. Sau phẫu thuật, người bệnh thường cần kết hợp phục hồi chức năng để đạt kết quả tối ưu.

Phương pháp điều trị bệnh

Trường hợp nào nên đến gặp bác sĩ điều trị?

Trong quá trình điều trị đau khớp gối, việc xác định đúng nguyên nhân gây đau đóng vai trò then chốt. Do đó, bạn không nên chủ quan nếu cơn đau xuất hiện bất ngờ, không rõ lý do hoặc có xu hướng nghiêm trọng hơn theo thời gian. Việc thăm khám sớm sẽ giúp phát hiện chính xác vấn đề và tránh những biến chứng không mong muốn. Bạn nên chủ động đến gặp bác sĩ nếu đau khớp gối đi kèm với một trong các dấu hiệu sau:

• Cơn đau khiến việc đi lại, vận động hằng ngày trở nên khó khăn
• Vùng đầu gối bị biến dạng sau chấn thương
• Đau tăng nhiều vào ban đêm hoặc ngay cả khi đang nghỉ ngơi
• Đau khớp gối kéo dài nhiều ngày không thuyên giảm
• Đầu gối bị cứng, hạn chế khả năng gập hoặc duỗi
• Xuất hiện sưng ở khớp gối hoặc lan xuống vùng bắp chân
• Có dấu hiệu nhiễm trùng như sốt, da vùng khớp đỏ và nóng
• Xuất hiện bất kỳ biểu hiện bất thường nào khác tại khớp gối

Dù bạn bị đau khớp gối bên trái hay bên phải, bác sĩ vẫn sẽ cần khai thác kỹ tiền sử sức khỏe, đánh giá tình trạng lâm sàng và xác định chính xác vị trí đau (trước, sau hay xung quanh khớp). Đồng thời, mức độ đau, cảm giác đau (âm ỉ, dữ dội hay nóng rát), thời điểm khởi phát và các chấn thương gần đây cũng sẽ được xem xét kỹ lưỡng.

Ngoài thăm khám trực tiếp, người bệnh có thể được chỉ định thực hiện các xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh như X-quang, MRI hoặc siêu âm khớp gối nhằm tìm ra nguyên nhân cụ thể gây đau khớp gối. Từ kết quả đó, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, giúp giảm đau hiệu quả và bảo vệ chức năng vận động lâu dài.

Trường hợp nào nên gặp bác sĩ để điều trị bệnh

Tham khảo thêm bài viết: Hướng dẫn thủ tục khám chữa bệnh bảo hiểm y tế 2025

Biện pháp phòng ngừa bệnh đau khớp gối

Đau khớp gối là vấn đề thường gặp, có thể ảnh hưởng lâu dài đến khả năng vận động nếu không được phòng ngừa đúng cách. Việc chủ động chăm sóc và bảo vệ khớp gối ngay từ sớm giúp giảm nguy cơ tổn thương và duy trì chất lượng cuộc sống.

• Duy trì cân nặng hợp lý bằng chế độ ăn cân đối và sinh hoạt khoa học giúp giảm áp lực lên khớp gối, từ đó hạn chế nguy cơ đau khớp gối và thoái hóa khớp
• Tập luyện thể chất đều đặn với các hình thức vận động phù hợp như đi bộ, bơi lội, đạp xe hoặc yoga nhằm tăng cường sức mạnh cơ quanh gối và cải thiện độ linh hoạt của khớp
• Khởi động kỹ trước khi vận động và tránh các động tác gập, xoay hoặc bật nhảy mạnh để hạn chế chấn thương gây đau khớp gối
• Hạn chế ngồi xổm lâu, leo cầu thang liên tục hoặc mang vác vật nặng vì những thói quen này làm gia tăng áp lực lên khớp gối
• Lựa chọn tư thế sinh hoạt phù hợp, ưu tiên ghế ngồi có độ cao vừa phải và sử dụng dụng cụ hỗ trợ khi cần di chuyển đồ nặng
• Thăm khám sức khỏe định kỳ để theo dõi tình trạng khớp gối, giúp phát hiện sớm các bất thường và can thiệp kịp thời trước khi đau khớp gối tiến triển nghiêm trọng

Xem thêm: Khám sức khỏe tổng quát bao gồm những gì?

Người bị đau khớp gối nên đi bộ và vận động thế nào?

Đi bộ đúng cách có thể giúp cải thiện chức năng khớp và giảm nguy cơ cứng khớp ở bệnh nhân đang gặp tình trạng đau khớp gối. Để đạt hiệu quả và hạn chế rủi ro, người bệnh cần thực hiện một số nguyên tắc khi tập luyện như sau:

• Khởi động trước khi tập: Dành 5 – 10 phút để thực hiện các động tác giãn cơ đơn giản, giúp khớp gối và cơ bắp làm quen, giảm khả năng chấn thương.
• Lựa chọn giày thích hợp: Sử dụng giày thể thao nhẹ, đế mềm, ôm chân vừa phải để hỗ trợ nâng đỡ bàn chân và giảm tải cho khớp gối.
• Chọn địa hình an toàn: Nên đi trên bề mặt bằng phẳng, tránh leo dốc, cầu thang hoặc những nơi dễ trơn trượt.
• Tư thế khi đi bộ: Giữ thẳng lưng, bước ngắn, tốc độ chậm rãi, tránh bước quá dài hoặc đổ người về phía trước.
• Tăng dần mức độ: Khởi đầu bằng các buổi đi bộ ngắn 10 – 15 phút, sau đó điều chỉnh thời lượng và cường độ theo khả năng thích nghi của cơ thể.
• Hạ nhiệt sau tập: Kết thúc bằng việc đi chậm trong 5 phút, kết hợp động tác kéo giãn cơ chân để giảm đau mỏi sau vận động.

Đau khớp gối là tình trạng thường gặp, có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi và gây ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng cuộc sống nếu không được điều trị kịp thời. Khi cơn đau kéo dài, gây hạn chế vận động hoặc làm thay đổi thói quen sinh hoạt hằng ngày, người bệnh nên chủ động thăm khám tại Bệnh viện Đồng Nai -2 để được hỗ trợ tư vấn tận tình. Với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, cùng phác đồ điều trị khoa học, bệnh nhân sẽ được chẩn đoán chính xác và tư vấn giải pháp chăm sóc – điều trị phù hợp, góp phần cải thiện chức năng vận động và ngăn ngừa biến chứng lâu dài.