NHẬN DIỆN CƠN ĐAU THẮT NGỰC VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA: GIẢI ĐÁP CHUYÊN SÂU CÙNG PGS. TS. BS.CKII TRƯƠNG ĐÌNH CẨM

Nhận Diện Đau Thắt Ngực: Dấu Hiệu & Cách Phòng Ngừa

Đau ngực là triệu chứng phổ biến nhưng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ tim mạch nghiêm trọng nếu bị bỏ qua hoặc xử trí sai cách. Trong khuôn khổ chương trình “Đối thoại cùng chuyên gia” tổ chức tại Bệnh viện Đồng Nai – 2, PGS. TS. BS.CKII Trương Đình Cẩm – Chuyên gia với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Tim mạch và Can thiệp mạch vành – đã có những phân tích chuẩn y khoa, dễ hiểu giúp cộng đồng nhận diện sớm các dấu hiệu nguy hiểm và chủ động bảo vệ sức khỏe trái tim.

Dưới đây là tổng hợp nội dung giải đáp chi tiết 5 vấn đề trọng tâm từ chuyên gia:

Câu 1: Phân biệt cơn đau thắt ngực do tim và các nguyên nhân khác

Hỏi: Thưa PGS, đau ngực là một triệu chứng rất hay gặp nhưng dễ gây hoang mang. Xin PGS chia sẻ: Cơn đau thắt ngực do bệnh lý tim mạch (như thiếu máu cơ tim hay nhồi máu cơ tim) có đặc điểm gì khác biệt so với đau ngực do trào ngược dạ dày, đau cơ hay căng thẳng tâm lý ạ?

PGS. TS. BS.CKII Trương Đình Cẩm giải đáp: Để nhận diện đúng cơn đau do thiếu máu cơ tim hoặc nhồi máu cơ tim, người bệnh có thể dựa vào 4 đặc điểm cốt lõi sau:

     – Vị trí và tính chất đau:Cơn đau tim điển hình thường nằm ở vùng sau xương ức hoặc ngực trái, cảm giác như có tảng đá đè nặng, siết chặt, bóp nghẹt hoặc nóng rát sâu bên trong lồng ngực (khó xác định chính xác một điểm đau bằng đầu ngón tay).

     – Hướng lan:Cơn đau thường lan lên cổ, hàm dưới, lan ra vai trái và chạy dọc mặt trong cánh tay trái xuống tận ngón út, hoặc lan ra sau lưng.

     – Hoàn cảnh khởi phát:Thường xuất hiện khi người bệnh gắng sức (đi bộ nhanh, leo cầu thang, mang vác nặng), xúc động mạnh, gặp thời tiết lạnh đột ngột hoặc sau bữa ăn quá no; và giảm dần khi nghỉ ngơi (với đau thắt ngực ổn định).

– Sự khác biệt với các nguyên nhân khác:

     + Trào ngược dạ dày – thực quản:Thường gây nóng rát dọc sau xương ức, kèm ợ chua, ợ hơi, xuất hiện sau ăn hoặc khi nằm ngay sau bữa ăn, thuyên giảm khi uống thuốc trung hòa axit.

     + Đau cơ – xương khớp thành ngực:Đau nhói tại một điểm cố định, tăng lên rõ rệt khi ấn tay vào vùng ngực đau, khi hít sâu hoặc xoay trở tư thế.

     + Căng thẳng tâm lý (rối loạn thần kinh tim):Thường là cảm giác nhói thoáng qua vài giây ở mỏm tim hoặc cảm giác hụt hơi, hồi hộp, không liên quan đến gắng sức thể lực.

Câu 2: Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm và thời điểm cần cấp cứu ngay

Hỏi: Nhiều người có thói quen chủ quan, nghĩ đau ngực chút rồi hết hoặc tự mua thuốc uống. Vậy những dấu hiệu đau ngực nào được coi là “báo động đỏ” bắt buộc người bệnh phải vào bệnh viện cấp cứu ngay lập tức, thưa PGS?

PGS. TS. BS.CKII Trương Đình Cẩm giải đáp: Người bệnh tuyệt đối không được chần chừ mà phải đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu tim mạch gần nhất ngay lập tức khi cơn đau ngực đi kèm bất kỳ dấu hiệu “báo động đỏ” nào sau đây:

     – Thời gian kéo dài:Cơn đau tức, đè nặng ngực kéo dài trên 15 – 20 phút, không thuyên giảm dù đã ngừng vận động và nghỉ ngơi hoàn toàn.

     – Cường độ và tần suất tăng nhanh:Cơn đau dữ dội đột ngột hoặc các cơn đau xuất hiện dày hơn, ngay cả khi đang nghỉ ngơi hay ngủ.

     – Triệu chứng toàn thân đi kèm:Vã mồ hôi lạnh đầm đìa, khó thở, hụt hơi, buồn nôn hoặc nôn ói.

     – Dấu hiệu rối loạn huyết động:Hoa mắt, chóng mặt, choáng váng, tụt huyết áp, tay chân lạnh, tim đập quá nhanh hoặc quá chậm, ngất xỉu.

Cần lưu ý rằng ở người cao tuổi, phụ nữ hoặc bệnh nhân đái tháo đường lâu năm, nhồi máu cơ tim đôi khi không gây đau ngực dữ dội mà biểu hiện bằng cảm giác mệt lả đột ngột, khó thở hoặc đau tức vùng thượng vị dễ nhầm với đau dạ dày.

Câu 3: Xử trí ban đầu tại nhà khi xuất hiện cơn đau thắt ngực

Hỏi: Nếu đột ngột xuất hiện cơn đau thắt ngực dữ dội tại nhà, trong lúc chờ xe cấp cứu hoặc chờ đưa đến Bệnh viện Đồng Nai – 2, chúng ta cần xử trí ban đầu như thế nào để đảm bảo an toàn ạ?

PGS. TS. BS.CKII Trương Đình Cẩm giải đáp: Trong tim mạch cấp cứu, “thời gian là cơ tim – cơ tim là sự sống”. Khi cơn đau thắt ngực xuất hiện, người bệnh và thân nhân cần bình tĩnh thực hiện đúng các bước sau:

     1. Dừng ngay mọi hoạt động:Ngừng làm việc, ngồi xuống tựa lưng vào ghế hoặc nằm ở tư thế nửa nằm nửa ngồi (kê cao đầu) để giảm áp lực máu dồn về tim. Nới lỏng quần áo, thắt lưng, mở thoáng cửa phòng.

     2. Gọi cấp cứu y tế ngay:Liên hệ ngay cấp cứu hoặc chuẩn bị phương tiện đưa người bệnh đến bệnh viện gần nhất có chuyên khoa Tim mạch can thiệp như Bệnh viện Đồng Nai – 2. Tuyệt đối không để người bệnh tự lái xe.

     3. Sử dụng thuốc đúng chỉ định:Nếu người bệnh đã được bác sĩ tim mạch kê đơn thuốc cắt cơn (như Nitroglycerin ngậm hoặc xịt dưới lưỡi), hãy dùng ngay theo hướng dẫn. Không tự ý uống thuốc giảm đau thông thường hay thuốc không rõ nguồn gốc.

     4. Những điều tuyệt đối tránh:Không cạo gió, bấm huyệt, chích máu đầu ngón tay, không ép người bệnh uống nước lạnh hay cố gắng đi lại vì có thể làm tăng gánh nặng cho tim và thúc đẩy rối loạn nhịp nguy hiểm.

Câu 4: Vai trò của Can thiệp mạch vành trong xử trí đau thắt ngực cấp/mạn tính

Hỏi: Khi người bệnh bị đau thắt ngực do hẹp hoặc tắc mạch vành, phương pháp can thiệp mạch vành (đặt stent) sẽ giúp ích như thế nào? Quy trình can thiệp hiện nay có nhẹ nhàng và an toàn cho bệnh nhân lớn tuổi không, thưa PGS?

PGS. TS. BS.CKII Trương Đình Cẩm giải đáp: Động mạch vành là hệ thống mạch máu nuôi dưỡng cơ tim. Khi lòng mạch bị hẹp nặng do mảng xơ vữa hoặc tắc nghẽn hoàn toàn do cục máu đông, vùng cơ tim phía sau sẽ thiếu máu nuôi và hoại tử.

     – Vai trò của đặt stent mạch vành:Đây là kỹ thuật đưa một ống thông siêu nhỏ vào vị trí mạch vành bị hẹp/tắc, nong rộng lòng mạch và đặt một giá đỡ kim loại (stent) giúp khơi thông dòng chảy máu nuôi tim ngay lập tức. Phương pháp này giúp chấm dứt nhanh cơn đau thắt ngực, cứu sống vùng cơ tim đang nguy kịch và ngăn ngừa suy tim, đột tử về sau.

     – Tính an toàn và nhẹ nhàng cho người cao tuổi:Khác với phẫu thuật mổ hở lồng ngực trước đây, can thiệp mạch vành hiện nay là thủ thuật ít xâm lấn, thường thực hiện qua đường động mạch quay ở cổ tay. Người bệnh chỉ cần gây tê tại chỗ, hoàn toàn tỉnh táo trong suốt quá trình thực hiện (thường kéo dài khoảng 30 – 60 phút), ít mất máu, thời gian nằm viện ngắn (chỉ từ 2 – 3 ngày) nên rất nhẹ nhàng và an toàn ngay cả với bệnh nhân lớn tuổi có nhiều bệnh nền.

Câu 5: Biện pháp phòng ngừa và tầm soát sớm cho người có nguy cơ cao

Hỏi: Để không phải đối mặt với những cơn đau thắt ngực nguy hiểm, những đối tượng nào nên đi tầm soát tim mạch định kỳ? Và PGS có lời khuyên gì về lối sống, dinh dưỡng để bảo vệ trái tim luôn khỏe mạnh ạ?

PGS. TS. BS.CKII Trương Đình Cẩm giải đáp: Phòng ngừa chủ động luôn là giải pháp bền vững và ít tốn kém nhất để bảo vệ trái tim:

   – Nhóm đối tượng cần tầm soát tim mạch định kỳ (6 tháng – 1 năm/lần):

   – Nam giới trên 40 tuổi và phụ nữ trên 45 – 50 tuổi (đặc biệt sau mãn kinh).

   – Người mắc các bệnh lý nền như: tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh thận mạn.

   – Người hút thuốc lá, thừa cân – béo phì, ít vận động hoặc thường xuyên căng thẳng kéo dài.

   – Người có tiền sử gia đình (cha mẹ, anh chị em ruột) mắc bệnh mạch vành hoặc đột tử sớm.

   – Lời khuyên về dinh dưỡng và lối sống:

   – Chế độ ăn lành mạnh:Ăn nhạt (giảm muối dưới 5g/ngày), hạn chế mỡ động vật, nội tạng, thực phẩm chiên rán và đồ ngọt; tăng cường rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt và cá giàu Omega-3.

   – Vận động hợp lý:Duy trì tập thể dục đều đặn khoảng 30 phút/ngày, ít nhất 5 ngày/tuần (đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội) phù hợp với thể trạng.

   – Kiểm soát các yếu tố nguy cơ:Ngừng hút thuốc lá hoàn toàn, hạn chế rượu bia, ngủ đủ giấc và tuân thủ tuyệt đối đơn thuốc điều trị huyết áp, mỡ máu, đường huyết nếu đã được chẩn đoán bệnh.

Nếu bạn hoặc người thân đang gặp các triệu chứng đau tức ngực, khó thở hoặc thuộc nhóm đối tượng có yếu tố nguy cơ cao, hãy chủ động thăm khám sớm tại Chuyên khoa Tim mạch – Bệnh viện Đồng Nai – 2 để được tầm soát và tư vấn kịp thời.

————

Bệnh viện Đồng Nai -2

Địa chỉ: Số 2 Đồng Khởi, P. Tam Hiệp, Thành phố Đồng Nai

Hotline CSKH: 1900 5199

Zalo Official: Zalobenhviendongnai-2.me

Youtube Channel: Youtube.com/@benhviendongnai-2

Tiktok Channel: Tiktok.com/@benhviendongnai-2

Google Map: maps.benhviendongnai-2